Omvormer meldt netspanning te hoog: wat het betekent en wie je belt

Geeft je omvormer de melding "netspanning te hoog", dan is de spanning op het net bij jou boven 253 volt gekomen. De omvormer schakelt zich dan uit. Dat is een wettelijk verplichte beveiliging, geen defect.^NBNL Ervaren je buren het ook, meld het dan bij je netbeheerder. Alleen jij? Laat dan eerst een erkend installateur kijken.^NBNL

Wat er gebeurt als de spanning te hoog wordt

Je zonnepanelen maken gelijkstroom. De omvormer zet die om naar de wisselstroom van het net. Op een zonnige dag leveren veel huizen in dezelfde straat tegelijk stroom terug. Het net in je wijk moet die stroom kwijt. Lukt dat niet snel genoeg, dan stijgt de spanning.^NBNL

Omvormers zijn zo ingesteld dat ze uitvallen boven 253 volt. Netbeheer Nederland noemt dat een beveiliging om te voorkomen dat apparaten in huis kapotgaan. Die instelling is wettelijk verplicht.^NBNL Liander zegt hetzelfde: zodra de netspanning bij jou boven 253 volt komt, schakelt de omvormer uit veiligheid af.^Liander

Het gewone net werkt met 230 volt. De grens van 253 volt ligt dus 10% hoger. Daalt de spanning weer, dan start de omvormer meestal vanzelf opnieuw op.^Liander Je merkt het vaak alleen aan een dip in de opbrengst rond het middaguur, of aan een melding in de app.

Hoe vaak het voorkomt

In 2022 schatte Netbeheer Nederland dat de spanning bij zo'n 5% van de huishoudens met zonnepanelen wel eens te hoog oploopt, plus of min 1%. Die huishoudens misten toen gemiddeld 11 uur per jaar.^NBNL Liander kwam voor 2021 ook op 11 uur per jaar per getroffen klant. Dat is minder dan 1% van de ongeveer 1.550 zonuren in Nederland. Per regio verschilt het. Sindsdien zijn er veel meer panelen bijgekomen, dus nu ligt het aandeel waarschijnlijk hoger. Een nieuwere landelijke telling vonden we niet.^Liander

Elf uur klinkt weinig. Maar het zijn juist de uren met de meeste zon. Valt je omvormer vaak uit, dan scheelt dat dus meer dan het lijkt. Kijk daarom niet alleen naar het aantal uren, maar ook naar het tijdstip.

Ligt het aan het net of aan jouw installatie?

De snelste test is je buren. Netbeheer Nederland geeft die tip zelf: hebben je buren ook zonnepanelen en geen problemen, dan zit het probleem waarschijnlijk in je eigen installatie. Hebben zij het ook, neem dan contact op met je netbeheerder.^NBNL

Waarom kan het aan je eigen installatie liggen? De kabel van de omvormer naar de meterkast speelt mee. Is die dun of lang, dan kan de spanning bij de omvormer hoger zijn dan in de meterkast. De spanning op het aansluitpunt is dan in orde, maar de omvormer schakelt toch af.^NBNL Ook de keuze van de omvormer en de fase waarop hij is aangesloten tellen mee.^NBNL

• Alleen jij, ook op matige dagen: eerst een erkend installateur. Die meet de spanning en kijkt naar kabel, omvormer en fase.^Liander
• Jij en de buren, vooral op zonnige middagen: meld het bij je netbeheerder.^NBNL
• Meet de installateur een spanning buiten de norm: dan kun je het bij de netbeheerder melden. Liander heeft daar een formulier voor.^Liander

Weet je niet wie je netbeheerder is? Netbeheer Nederland verwijst naar eancodeboek.nl. Daar zoek je het op met je postcode.^NBNL

Wat de melding in de handleiding heet

Elk merk geeft de melding een eigen naam of nummer. Zoek die altijd op in de handleiding van jouw omvormer. Een voorbeeld: in de handleiding van SMA heet het melding 301. Daar staat dat het gemiddelde van de netspanning over 10 minuten niet meer binnen het toegestane bereik ligt. De omvormer koppelt dan los van het net.^SMA

SMA geeft als maatregel: controleer of de netspanning op het aansluitpunt blijvend binnen het bereik ligt. Ligt dat aan het lokale net, neem dan contact op met de netbeheerder. Blijft de melding terwijl de spanning in orde is, dan is de service van de fabrikant aan zet.^SMA Andere merken gebruiken andere nummers. Ga dus niet af op een nummer van een ander merk. Meer meldingen staan in de gids storing en meldingen.

Wat je zelf kunt doen

Aan de spanning op het net kun je zelf weinig doen. Wel kun je zorgen dat je minder terugstuurt op het piekmoment. Netbeheer Nederland geeft een paar tips:^NBNL

1. Gebruik je stroom overdag. Zet de wasmachine, de vaatwasser of het laden van een elektrische auto op het zonnige deel van de dag. Veel apparaten kun je vooraf instellen.^NBNL
2. Overweeg een elektrische boiler met een timer, die water opwarmt als je panelen veel opwekken.^NBNL
3. Meld je panelen aan op energieleveren.nl. Dan weet de netbeheerder waar de panelen liggen. Liander noemt dat een wettelijke plicht.^Liander
4. Laat je installatie nakijken door een erkend installateur als alleen jij het probleem hebt.^NBNL

Wat je niet zelf doet: de uitschakelgrens van de omvormer verhogen. Liander kan zulke wijzigingen niet goedkeuren, en de netbeheerder kan je omvormer ook niet op afstand uitzetten.^Liander

Wat een installateur kan aanpassen

Netbeheer Nederland noemt een paar dingen die een installateur kan doen:^NBNL

• Een dikkere en kortere kabel van omvormer naar meterkast.
• Controleren of de omvormer pas bij 253 volt afschakelt, en niet bij bijvoorbeeld 250 volt. Bij sommige omvormers is dat in te stellen, bij andere ligt het vast.
• Het piekvermogen van de omvormer iets begrenzen. De jaaropbrengst blijft dan nagenoeg gelijk.
• Bij een installatie groter dan 4 kWp een driefase-omvormer, die het vermogen over drie fasen verdeelt.

Moet je omvormer om een andere reden al weg, neem die punten dan mee in de keuze. Lees daarvoor omvormer vervangen. Wie meer eigen stroom wil opslaan, vindt de afweging in hybride omvormer en thuisbatterij.

Krijg je geld terug?

Nee. Liander schrijft dat de Geschillencommissie Energie heeft geoordeeld dat een netbeheerder niet aansprakelijk is voor gemiste opbrengst door een omvormer die afschakelt.^Liander De netbeheerder werkt wel aan het net. Op korte termijn passen netbeheerders bijvoorbeeld de stand van de transformator aan of verdelen ze de belasting over de fasen. Op lange termijn verzwaren ze het net, maar dat duurt lang.^NBNL

Veelgestelde vragen

Is mijn omvormer kapot als hij "netspanning te hoog" meldt?

Meestal niet. Het is een beveiliging die uitschakelt boven 253 volt. Daalt de spanning, dan start hij meestal vanzelf weer op.^Liander

Wie bel ik eerst: installateur of netbeheerder?

Hebben je buren het ook, dan de netbeheerder. Alleen jij, dan eerst een erkend installateur.^NBNL

Mag de installateur de grens van 253 volt hoger zetten?

Nee. De grens is wettelijk verplicht, en de netbeheerder keurt zulke wijzigingen niet goed.^Liander

Hoeveel opbrengst mis ik?

In 2022 was dat gemiddeld 11 uur per jaar bij huishoudens die het hadden. Dat zijn wel zonnige uren. Waar meer panelen zijn bijgekomen, kan het nu vaker zijn.^NBNL